پازادونا، کالیفرنیا

فضاپیمای سه‌پایه‌ی ناسا در روز یکشنبه به سطح مریخ نزدیک شد. دانشمندان امیدوارند این فضاپیما به عنوان اولین فضاپیمایی که در قطب شمال فرود می‌آید برای مطالعاتشان در زمینه‌ی وجود نشانه‌های حیات در پوسته‌ی منجمد مریخ مفید واقع شود.

محققان زمان لازم برای عبور سطح‌نشین فونیکس از جو و نشست آن در لایه‌های غبار آلود مریخ را با 2 برابر افزایش به هفت دقیقه رسانده بودند تا نتیجه‌ی بهتری حاصل شود. این هفت دقیقه، هفت دقیقه‌ی وحشت محسوب می‌شد. تا کنون نیمی از تلاش‌های بشر برای فرود بر روی مریخ با ناکامی همراه بوده است.

پیتر اسمیت، سرپرست گروه محققان در دانشگاه توکسون آریزونا در لحظات نزدیک به فرود سطح‌نشین مدام می‌گفت:«من به شدت نگرانم و در پوست خود نمی‌گنجم، تمام پژ‍وهش‌های ما به فرود موفقیت آمیز این فضاپیما بستگی دارد وگرنه پژوهش‌های علمی‌مان نیمه‌تمام می‌ماند»

فونیکس فضاپیمایی است که با برنامه ریزی دقیق و قبلی توانست از جو سیاره‌ی سرخ عبور کند. این فضاپیما در شرایط بغرنج فرود با کمک صفحه‌ی گرمایی بال‌بال‌زننده‌ی خود، چتر فرود و موشک‌ها سرعت را لز 12000 مایل در ساعت به 5 مایل در ساعت تقلیل می‌دهد.

 


اِد سدیوی، سازنده‌ی فضاپیمای فونیکس و مدیر اجرایی شرکت لوکید مارتین، طریقه‌‌ی فرود این فضاپیما را این‌گونه توصیف می‌کند: همچون یک کرم ابریشم از پیله بیرون می‌تنیم، بال‌هایمان را باز می‌کنیم و به پروانه‌ی زیبایی بدل می‌شویم که روی سطح نشسته است.

مسئولان هدایت فضاپیما که در اواخر روز یکشنبه قصد تنظیم مسیر پرواز فونیکس را داشتند از تصمیم خود منصرف شدند زیرا سطح‌نشین در مسیر صحیح خود به سمت هدف در حال حرکت بود.

در مدت زمانی بیش از سه دهه‌ی اخیر و پس از سطح‌نشین دوقلوی وایکین در سال 1976 میلادی، ناسا هیچ فرود موفقیت آمیزی نداشته بود. آخرین تلاش ناسا پیش از فونیکس برمی‌گردد به سطح‌نشین قطبی مریخ که در حال حرکت به سمت قطب جنوب بازایستاد و موتورهایش تکه‌تکه شد.

پس از حادثه‌ی سطح‌نشین قطبی مریخ، تکه‌‌تکه‌ها به هم پیوستند و فونیکس را به وجود آوردند. مهندسان وقت زیادی را صرف برطرف کردن مشکلات فنّی فونیکس کردند اما روز موعد هنوز مشخص نبود.

باری  گولوشتاین، مدیر برنامه‌های ناسا در آزمایشگاه پروپولسیون، می‌گوید: همه‌چیز مثل یک بازی شرط‌بندی است، باید چند بار بازی کنید تا بالاخره برنده شوید و آنگاه هیجان تمام وجودتان را در بر می‌گیرد. تا پیش از برنده شدن تنها حسی که دارید حس نگرانی است.

سطح‌نشین فونیکس که تابستان سال گذشته پرتاب شد، ظرف مدت 10 ماه مسیر 422 میلیون مایلی را پیمود. لحظه‌های فرود آن در عرض‌های شمالی مریخ توسط سه دوربین مدارگرد مریخ ثبت می‌شود. در صورت موفقیت آمیز بودن فرود فونیکس به سیّار‌ های دوقلوی مریخ موسوم به اسپریت و اپورتینیتی خواهد پیوست. این دو سیّار از سال 2004 تا کنون به بررسی دشت‌های استوایی مریخ مشغول‌اند.

این مأموریت فضایی 240 میلیون دلار هزینه داشته است، توسّط دانشگاه آریزونای آمریکا سرپرستی و توسط گروه آزمایشگاه  پروپولسیون، ناسا مدیریت می‌شود.

بر حسب تعداد روز‌هایی که فرود به طول می‌انجامد فاصله‌ی مریخ از زمین، 170 میلیون مایل است. بنابراین 15 دقیقه به طول می‌انجامد تا پیام فرود موفقیت آمیز سطح‌نشین به زمین برسد. اولین پیام از فونیکس ساعت 4:53 بعد از ظهر به هدایت‌کننده‌های مستقر در زمین می‌رسد. چنانچه در این ساعت پیامی نرسد پیام دیگر دو ساعت بعد از اُدیسه‌ی مریخ به زمین می‌رسد.

سطح‌نشین فونیکس بازوهایی به طول دو متر و 43 سانتی‌متر دارد که قادرند خاک سطحی را کنار بزنند و به یخ برسند.

سطح‌نشین فونیکس مأموریت دارد نمونه‌های غبار و یخ را تجزیه کند تا ترکیبات آلی را که زیرپایه‌های وجود حیات هستند بیاید. همچنین فونیکس باید بررسی کند که آیا در گذشته‌ی مریخ که شرایط جوی گرم‌تر بوده است یخ‌ها به صورت ذوب‌شده وجود داشته‌اند یا خیر؟ اما در حال حاضر دانشمندان امیدی به یافتن آب در روی مریخ ندارند زیرا شرایط جوی که هم‌اکنون بر مریخ حاکم است شرایط بسیار سرد است. با این وجود آنچه اهمیت دارد این است که دانشمندان امید دارند بتوانند در ترکیبات یخ نشانه‌های وجود حیات را بیابند.